تبلیغات
نور نماز - فلسفه‌ نماز جمعه

اسلایدر

تاریخ : جمعه 20 تیر 1393 | 07:23 ق.ظ | نویسنده : ارشد برق
قسمت دوم

كمترین عددی كه نماز جمعه با آن منعقد می‌شود پنج نفر از مردان است.
نماز جمعه دو ركعت است و جای نماز ظهر را می‌گیرد و دو خطبه‌ای كه قبل از نماز جمعه خوانده می‌شود در حقیقت به جای دو ركعت دیگر محسوب می‌شود.
نماز جمعه همانند نماز صبح است و مستحب است حمد و سوره را در آن بلند بخوانند و نیز مستحب است سوره‌ (جمعه) را در ركعت اول و سوره‌ (منافقین) را در ركعت دوم قرائت كنند.
در نماز جمعه دو قنوت مستحب است یكی قبل از ركوع ركعت اول و دیگر بعد از ركوع ركعت دوم.
خواندن دو خطبه قبل از نماز جمعه واجب است همان گونه كه ایستادن خطیب به هنگام ایراد خطبه نیز واجب می‌باشد، شخصی كه خطبه می‌خواند حتماً باید همان امام جمعه باشد.
خطیب باید صدای خود را چنان بلند كند كه مردم صدای او را بشنوند تا محتوای خطبه به گوش همگان برسد.
به هنگام ایراد خطبه باید خاموش بود و به سخنان خطیب گوش داد و رو به روی خطیب نشست.
شایسته است خطیب مردی فصیح و بلیغ و آگاه به اوضاع و احوال مسلمین و باخبر از مصالح جامعه‌ اسلامی و شجاع و صریح اللهجه و قاطع در اظهار حق باشد. اعمال و رفتار او سبب تأثیر و نفوذ كلامش گردد و زندگی او مردم را به یاد خدا بیندازد.
شایسته است پاكیزه‌ترین لباس را بپوشد و خود را خوشبو كند و با وقار و سكینه گام بردارد و هنگامی كه بر فراز منبر جای گرفت بر مردم سلام كند و رو به روی آنان بایستد و بر شمشیر یا كمان یا عصا تكیه كند، نخست بر منبر بنشیند تا اذان تمام شود و بعد از فراغت از اذان شروع به خطبه كند.
محتوای خطبه نخست حمد خدا و درود بر پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ است (احتیاط این است كه این قسمت به زبان عربی باشد ولی بقیه به زبان مستمعین خوانده می‌شود) سپس مردم را به تقوای الهی توصیه كند و یكی از سوره كوتاه قرآن را بخواند و این امر را در هر دو خطبه رعایت كندو در خطبه‌ دوم بعد از درود بر پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ دعا بر ائمه‌ مسلمین كند و برای مؤمنین و مؤمنات استغفار نماید.
و شایسته است در ضمن خطبه مسائل مهمی كه با دین و دنیای مسلمین ارتباط دارد مطرح كند و آنچه مورد نیاز مسلمین در داخل و خارج كشورهای اسلامی و در داخل و خارج آن منطقه می‌باشد مورد بحث قرار دهد و مسائل سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و دینی را با در نظر گرفتن اولویتها مطرح نماید، به مردم آگاهی بخشد و آنها را از توطئه‌های دشمنان باخبر بسازد، برنامه‌های كوتاه مدت و دراز مدت برای حفظ جامعه‌ اسلامی و خنثی كردن نقشه‌های مخالفان به آنها گوشزد كند.
خلاصه، خطیب باید بسیار هوشیار و بیدار و اهل فكر و مطالعه در مسائل اسلامی باشد و از موقعیت این مراسم بزرگ حداكثر استفاده را برای پیشبرد اهداف اسلام و مسلمین بنماید.[1]
در حدیثی از امام علی بن موسی الرضا ـ علیه السّلام ـ می‌خوانیم:
انّما جعلتِ الخطبه یوم الجمعه لانَّ الجمعه مشهدُ عامٍِ، فاراد ان یكون للامیر سببٌ الی موعظتهم، و ترغیبهم فی الطّاعه، و ترهیبهم من المعصیه و توقیفهم علی ما اراد من مصلحه دینهم و دنیاهم، و یخبرهم بما ورد علیهم من الافاق من الاهوال الّتی لهم فیها المضرّه و المنفعه... و انّما جعلت خطبتین لیكون واحدهٌ للثّناءِ علیَ الله و التّمجید و التّقدیس لله عزّوجلّ و الاخری للحوائج و الاعذار و الانذار و الدُّعاءِ و لما یرید ان یعلّمهم من امرهِ و نهیه ما فیه الصّلاح و الفساد.
خطبه، برای این در روز جمعه تشریع شده است كه نماز جمعه یك برنامه‌ عمومی است، خداوند می‌خواهد به امیر مسلمین امكان دهد تا مردم را موعظه كند، به اطاعت ترغیب نماید و از معصیت الهی بترساند و از آنچه مصلحت دین و دنیایشان است آگاه سازد، و اخبار و حوادث مهمی كه از نقاط مختلف به او می‌رسد و در سود و زیان و سرنوشت آنها مؤثر است به اطلاعشان برساند... و دو خطبه‌ قرار داده شده تا در یكی حمد و ثنا و تمجید و تقدیس الهی كنند و در دیگری نیازها و هشدارها و دعاها را قرار دهند و اوامر و نواهی و دستوراتی كه به اصلاح و فساد جامعه‌ اسلامی مرتبط است به آنها اعلام دارند.[2]
5ـ شرایط وجوب نماز جمعه
در این كه امام جمعه مانند هر امام جماعت دیگر باید عادل باشد تردیدی نیست ولی سخن در این است كه شرایطی افزون بر این دارد یا نه؟
جمعی معتقدند این نماز از وظایف امام معصوم ـ علیه السّلام ـ یا نماینده‌ خاص او است و به تعبیر دیگر مربوط به زمان حضور امام معصوم ـ علیه السّلام ـ است.
در حالی كه بسیاری از محققین معتقدند كه این شرط وجوب عینی نماز جمعه است، ولی برای وجوب تخییری این شرط لازم نیست و در زمان غیبت نیز می‌توان نماز جمعه را برپا داشت و جانشین نماز ظهر می‌شود و حق همین است، بلكه هرگاه حكومت اسلامی با شرایط آن از طرف نایب عام امام ـ علیه السّلام ـ تشكیل گردد احتیاط این است كه امام جمعه منصوب از طرف او باشد و مسلمانان در نماز جمعه شركت كنند.
در این زمینه و در مسائل دیگر مربوط به نماز جمعه سخن بسیار است كه ذكر همه‌ آنها از حوصله‌ یك بحث تفسیری خارج و باید آنها را در كتب فقه و حدیث جستجو كرد.[3]

[1] . البته در خصوصیات و جزئیات احكام نماز جمعه و خطبه‌ها اختلافات جزئی در فتاوای فقهاء می‌باشد و آنچه در بالا ذكر شد عصاره‌ای از فتاوای مختلف است.
[2] . وسائل الشیعه، ج5، ص39.
[3] . تفسیر نمونه، ج24، ص124 الی 140.



طبقه بندی: تفسیر و پیام آیات نماز در قرآن،

  • فروشگاه اینترنتی
  • بیا 2 اینجا
  • کارت شارژ همراه اول